Mở đầu phần chất vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng, đại biểu Đặng Thị Mỹ Hương (Ninh Thuận) cho rằng, văn bản trả lời của Bộ trưởng nói các hồ thuỷ điện vô can, không làm tăng thêm lũ trong đợt lũ vừa qua ở miền Trung, nhưng không đưa ra các số liệu cụ thể về lượng nước các hồ thuỷ điện xả ra. Trong khi đó, các số liệu thống kê từ chính quyền địa phương đã cho thấy, việc xả lũ của các nhà máy thuỷ điện đã làm lũ lớn càng lớn hơn. “Ngành điện và các nhà đầu tư có trách nhiệm gì?”, bà Hương truy.

Đáp lại, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng khẳng định, ông chưa từng nói không có sự liên quan của thuỷ điện nhỏ với lũ lụt vừa qua.

Theo ông Hoàng, phần lớn các công trình thủy điện miền Trung không có chức năng điều tiết lũ, nhưng vừa qua Bộ Công thương đã rà soát lại và thêm chức năng điều tiết lũ cho một số công trình. Đặc biệt, Thủ tướng đã chỉ đạo xây dựng quy hoạch vận hành liên hồ chứa, trong đó miền Trung có 2 quy hoạch. Tuy nhiên, vừa qua một số công trình thủy điện làm chưa đúng quy trình, trong đó thủy điện sông Ba Hạ xả lũ chưa báo cáo kịp thời UBND tỉnh.

Ông Hoàng cho biết, Bộ Công thương đã chỉ đạo xem xét, nếu đúng có việc các công trình xả nước không phù hợp làm lũ nặng hơn gây thiệt hại cho dân sẽ kiên quyết xử lý. Thêm nữa, tới đây, các công trình thuỷ điện nhỏ không phù hợp quy hoạch, ảnh hưởng đến môi trường, thoát lũ, Bộ sẽ kiên quyết dừng. “Vừa qua đã thu hồi 39 dự án ở miền Trung và trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay chúng ta càng kiên quyết hơn”, ông Hoàng nhấn mạnh.

Chưa thỏa mãn với trả lời này, đại biểu Hương tiếp tục dẫn ra văn bản của Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng gửi đại biểu Quốc hội, không đề cập việc xả lũ làm tăng thêm lũ và nhấn thêm một lần nữa về việc hỗ trợ dân. Đại biểu Nguyễn Văn Nhượng (Quảng Nam) cũng đề nghị Bộ trưởng làm rõ cơ chế hỗ trợ dân khi các hồ thủy điện xả lũ làm lũ nặng hơn.

Bộ trưởng Hoàng khẳng định, người dân bị thiệt hại do lũ lụt rất cần hỗ trợ và nếu có lỗi của các nhà máy thủy điện nhỏ, lãnh đạo các nhà máy này phải có trách nhiệm. Theo ông Hoàng, sau khi người dân kiến nghị hỗ trợ, nhà máy thuỷ điện Hố Hô đã xem xét kiến nghị này. “Quan điểm của chúng tôi là gây thiệt hại thì phải hỗ trợ người dân”, ông Hoàng nhấn mạnh.

Chuyển sang vấn đề khai thác bô xít, đại biểu Vũ Quang Hải (Hưng Yên) đặt vấn đề, khai thác bô xít và chế biến alumin thường có hiệu  quả ở những nơi thừa nước, thừa điện, trong khi ta lại làm ở nơi không hội đủ những yếu tố này?.

 

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đáp lại, việc quyết định địa điểm nhà máy alumin, Chính phủ cân nhắc kỹ và đã báo cáo Bộ Chính trị. Nếu thuần tuý về hiệu quả kinh tế, đặt nhà máy alumin ở gần biển, hiệu quả sẽ cao hơn, nhưng Chính phủ không chỉ xem xét hiệu quả kinh tế mà là hiệu quả tổng hợp kinh tế - xã hội và tác động lan toả của dự án.

Theo ông Hoàng, do người dân phải hy sinh cho việc khai thác nên họ đáng được hưởng lợi ích dự án mang lại. Cân nhắc như vậy nên Chính phủ quyết định đặt nhà máy ở Tân Rai và Nhân Cơ.

Về vấn  đề nước cho luyện alumin, ông Hoàng khẳng định, các hồ nước tại đây đủ cung cấp cho 2 nhà máy và nhu cầu sinh hoạt của người dân. Riêng về điện, dù đặt nhà máy ở Tây Nguyên hay ở ven biển, đó vẫn là vấn đề  khó khăn.